Jetëgjatësia, jetojmë gjithnjë e më shumë

380

jetegjatesia-2

Ne jetojmë gjithnjë e më shumë, megjithatë, mbetet “hendeku” ne mes burra – gra në jetëgjatësi. Përparësia e femrave kundrejt meshkujve jetëgjatësisë ka origjinën e thella evolucionare, siç është vërejtur jo vetëm në njerëz por edhe në primatët e tjerë, sipas një studimi të ri shkencor ndërkombëtar.

Sondazhi ka studiuar të dhënat midis lindjeve dhe vdekjeve, për më shumë se një milion njerëz në mbarë botën, që nga shekulli i 18-të e deri më sot, nga shoqëritë para-industriale, industriale dhe post-industriale. Gjithashtu artikuj të ngjashëm janë studiuar gjashtë lloje të primatëve (gorillat, shimpanzetë, baboons, Capuchins, etj).

Gjetja e parë ka konfirmuar se njerëzit kanë bërë progresin më të shpejtë në jetëgjatësinë e tyre të jetës se kurrë. Në brezat e fundit, njerëzit kanë zgjatur kohëzgjatjen e jetës së tyre më shumë se çdo kohë tjetër. Gjetja e dytë kë është se jo vetëm që njerëzit të jetojnë më gjatë dhe të shëndetshme (kryesisht në sajë të përparimeve në mjekësi dhe shëndetin publik), por kudo në botë, meshkujt ende jetojnë më pak se femrat. Studiuesit  nga SHBA, Gjermania, Danimarka, Kanadaja dhe Kenia, të udhëhequr nga profesori i biologjisë Susan Albert i Universitetit Duke në North Carolina, publikuan këtë studim në revistën e Akademisë Kombëtare të Shkencave të SHBA (PNAS). Për shembull, në vendet e zhvilluara të tilla si Suedia, brenda 200 viteve të fundit jetëgjatësia është rritur nga 35 vjet në mbi 80. njerëzit moderne kanë një avantazh 40 dhe 50 vjet jetë më të gjatë. Sipas studimit, përfitimet e rritjes së jetëgjatësisë është përhapur në mënyrë të barabartë në shoqëri dhe jo një privilegj i një pakice. Nga ana tjetër, për çudi nuk është mbyllur me asgjë “gërshëra” midis burrave dhe grave.

Një vajzë e lindur p.sh. në Evropën veriore nga 200 vjet më parë pritej të jetonte një mesatare prej tre deri në katër vjet më gjatë se një djalë të njëjtën moshë. Sot, pavarësisht nga fakti se njerëzit burra dhe gra, tani jetojnë 40-50 vjet më gjatë, një vajzë ende ka pothuajse të njëjtën përparësi të jetëgjatësisë në krahasim me një djalë. Në Rusi moderne “boshllëku” midis gjinive arrin 10 vjet. Në të gjitha vendet, njerëzit më të moshuar zakonisht janë femra.